31 lipca 2026 roku minął termin, w którym państwa Unii Europejskiej miały wdrożyć dyrektywę o prawie do naprawy. Media obiegły nagłówki o końcu ery wyrzucania zepsutych pralek i telefonów. Jeśli odpowiadasz za utrzymanie ruchu w zakładzie produkcyjnym, warto jednak sprawdzić listę produktów objętych nowymi obowiązkami, zanim uznasz, że coś zmieniło się także u Ciebie. Bo na tej liście jest sprzęt spawalniczy oraz serwery — ale nie ma sterownika PLC, falownika ani serwonapędu. W tym artykule wyjaśniamy, co dokładnie zaczęło obowiązywać, dlaczego automatyka przemysłowa została poza zakresem i jak w praktyce wygląda „prawo do naprawy” w relacjach między firmami.
Co zaczęło obowiązywać 31 lipca 2026 roku?
Mowa o dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799 w sprawie wspólnych zasad promujących naprawę towarów. Weszła w życie 30 lipca 2024 roku, a państwa członkowskie dostały dwa lata na przeniesienie jej do prawa krajowego — termin upłynął 31 lipca 2026 roku. Dyrektywa wprowadza trzy główne mechanizmy.
Obowiązek naprawy po stronie producenta
Dla produktów wymienionych w załączniku II do dyrektywy producent ma obowiązek wykonać naprawę w rozsądnym terminie i za rozsądną cenę oraz udostępnić części zamienne i narzędzia niezależnym serwisom. Co istotne dla właścicieli starszego sprzętu: obowiązek dotyczy również produktów wprowadzonych do obrotu przed 31 lipca 2026 roku. Nie jest to więc regulacja działająca wyłącznie na przyszłość.
Dodatkowy rok odpowiedzialności przy wyborze naprawy
Jeżeli konsument korzystający z rękojmi wybierze naprawę zamiast wymiany towaru, okres odpowiedzialności sprzedawcy wydłuża się o dodatkowy rok. To zachęta ekonomiczna wbudowana w przepisy: naprawa przestaje być dla kupującego opcją gorszą.
Europejska platforma napraw
Powstaje wspólna, ogólnounijna wyszukiwarka serwisów i sprzedawców towarów regenerowanych. Interfejs unijny ma być gotowy do 31 lipca 2027 roku, a pełną operacyjność platformy przewidziano od 1 stycznia 2028 roku. Dodatkowo każde państwo członkowskie musi do 31 lipca 2029 roku wprowadzić co najmniej jeden środek promujący naprawy — na przykład bony naprawcze.
Które produkty są objęte obowiązkiem naprawy?
Zakres obowiązku naprawy nie jest dowolny. Dyrektywa odsyła do załącznika II, w którym znalazły się grupy produktów mające już wcześniej ustanowione unijne wymogi dotyczące naprawialności — wprowadzone w ramach przepisów o ekoprojekcie. Są to między innymi:
- pralki i pralko-suszarki oraz suszarki bębnowe,
- zmywarki do naczyń,
- urządzenia chłodnicze,
- wyświetlacze elektroniczne,
- telefony komórkowe i bezprzewodowe oraz tablety,
- odkurzacze,
- ogrzewacze miejscowe,
- sprzęt spawalniczy,
- serwery i produkty do przechowywania danych,
- baterie do rowerów i hulajnóg elektrycznych — od 18 lutego 2027 roku.
Dwie pozycje z tej listy warto zapamiętać, bo przeczą intuicji, że dyrektywa dotyczy wyłącznie sprzętu domowego: sprzęt spawalniczy oraz serwery i pamięci masowe to urządzenia typowo profesjonalne. Granica nie przebiega więc wzdłuż podziału „konsument kontra przemysł”. Przebiega tam, gdzie Unia zdążyła już wydać rozporządzenia określające wymogi naprawialności dla danej grupy wyrobów.
Czego na liście nie ma: automatyki przemysłowej
Na liście nie znajdziemy komponentów, od których zależy praca linii produkcyjnej:
| Grupa produktów | Objęta obowiązkiem naprawy? |
|---|---|
| Sprzęt spawalniczy | Ja |
| Serwery i pamięci masowe | Ja |
| Sterowniki PLC | Nie |
| Falowniki i serwonapędy | Nie |
| Panele operatorskie HMI | Nie |
| Moduły wejść i wyjść | Nie |
| Czujniki przemysłowe | Nie |
| Przekaźniki i sterowniki bezpieczeństwa | Nie |
To nie jest przeoczenie ustawodawcy. Dyrektywa o prawie do naprawy jest instrumentem prawa konsumenckiego — jej konstrukcja opiera się na relacji przedsiębiorca–konsument i na przepisach o sprzedaży towarów. Zakup falownika przez zakład produkcyjny to transakcja między przedsiębiorcami, do której te przepisy z założenia się nie odnoszą. Nie oznacza to jednak, że kierunek regulacyjny ominie przemysł na zawsze: skoro obowiązek naprawy podąża za wymogami ekoprojektu, każda kolejna grupa wyrobów objęta tymi wymogami będzie stopniowo do niego dołączać.
Stan wdrożenia w Polsce
Warto mieć świadomość, że sama dyrektywa nie jest przepisem stosowanym bezpośrednio — wymaga ustawy krajowej. W chwili publikacji tego artykułu większość państw członkowskich, w tym Polska, nie zakończyła jeszcze transpozycji. Za polskie wdrożenie odpowiada Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a projekt nowelizacji ustawy o prawach konsumenta (oznaczony w wykazie prac jako UC154) został przedstawiony w czerwcu 2026 roku. Do czasu uchwalenia ustawy dochodzenie nowych uprawnień w praktyce będzie utrudnione — co jeszcze mocniej podkreśla wniosek płynący z tego artykułu: w utrzymaniu ruchu nie warto czekać na regulację, która i tak nie obejmuje Twoich komponentów.
Dlaczego to realny problem akurat w utrzymaniu ruchu?
Źródłem kłopotu jest rozjazd dwóch cykli życia. Linia produkcyjna, prasa czy centrum obróbkowe projektowane są z myślą o dwóch–trzech dekadach pracy. Elektronika przemysłowa żyje krócej: producenci regularnie migrują całe rodziny produktów do nowych generacji, a po premierze następcy poprzednia seria przechodzi kolejno w status phase-out, discontinued, aż wreszcie kończą się naprawy fabryczne i dostępność części zamiennych.
W efekcie powstaje sytuacja, w której maszyna jest sprawna i ma pracować jeszcze wiele lat, ale moduł w szafie sterowniczej nie jest już produkowany, a nikt nie ma wobec Ciebie prawnego obowiązku jego naprawy. Wymiana na „nowszy odpowiednik” rzadko bywa operacją typu wyjmij i włóż — nowa generacja to zwykle inne wymiary i złącza, inny sposób parametryzacji, inna komunikacja, a więc zmiany w programie sterownika i w magazynie części zapasowych. Przy komponentach realizujących funkcje bezpieczeństwa dochodzi jeszcze ponowna walidacja układu. Szerzej pisaliśmy o tym w poradniku gdzie kupić wycofane z produkcji części automatyki.
W relacjach B2B prawo do naprawy nie jest prawem — jest rynkiem
Skoro ustawa nie stoi po stronie działu utrzymania ruchu, ciągłość pracy parku maszynowego trzeba zorganizować samodzielnie. W praktyce składają się na to cztery mechanizmy.
- Nadwyżki magazynowe (new old stock). Komponenty fabrycznie nowe, które nigdy nie zostały zainstalowane — pozostałe po projektach, inwestycjach i modernizacjach. Mają ten sam numer katalogowy co część w maszynie, więc wymiana jest operacją 1:1, bez zmian w programie i dokumentacji.
- Regeneracja. Naprawa i przetestowanie części, która już pracowała. Sensowna wtedy, gdy istnieje udokumentowany protokół testu i opis stanu — bez tego kupujesz niewiadomą.
- Przetestowane części używane. Rozwiązanie akceptowalne dla komponentów niekrytycznych; zdecydowanie odradzane dla techniki bezpieczeństwa.
- Migracja na nową platformę. Rozwiązanie docelowe, ale to projekt inżynierski z planowanym przestojem — a nie reakcja na awarię w środku sezonu produkcyjnego.
Te podejścia dobrze się uzupełniają. Część z nadwyżek pozwala utrzymać maszynę w ruchu i spokojnie zaplanować modernizację na dogodny termin, zamiast przeprowadzać ją pod presją postoju.
Co zrobić w tym tygodniu — krótka lista kontrolna
- Wypisz indeksy bez dublera. Przejdź szafy sterownicze i wskaż komponenty, dla których nie masz zapasu na magazynie.
- Sprawdź status cyklu życia u producenta. Dla każdego z tych indeksów ustal, czy seria jest aktywna, w fazie wygaszania, czy już wycofana — i do kiedy deklarowana jest dostępność części zamiennych.
- Oceń wpływ postoju. Ile kosztuje godzina przestoju maszyny, na której pracuje dany moduł? To ta liczba, a nie cena komponentu, decyduje o wielkości zapasu.
- Podejmij decyzję: zapas czy migracja. Jeżeli maszyna ma pracować krócej niż okres zwrotu z modernizacji, tańszy będzie zapas krytyczny.
- Zweryfikuj dostawcę awaryjnego. Sprawdź, czy masz partnera, który znajdzie wycofany moduł szybko — z testem, gwarancją i fakturą. Najlepiej zrobić to zanim będzie potrzebny.
Jak w tym pomaga RECOSTOCK
RECOSTOCK to polski sklep i skup komponentów automatyki przemysłowej. Sprzedajemy części fabrycznie nowe, pochodzące z nadwyżek magazynowych: sterowniki PLC, napędy i serwonapędy, zasilacze, pneumatykę, sterowniki bezpieczeństwa, elektrowrzeciona CNC, moduły I/O oraz złącza. Każdy produkt identyfikujemy po numerze MPN z tabliczki znamionowej, a zdjęcia w ofercie przedstawiają dokładnie tę sztukę, którą wysyłamy. Do tego 12 miesięcy gwarancji, wysyłka w 24 godziny i faktura VAT.
- Szukasz konkretnego indeksu? Sprawdź dostępność w RECOSTOCK-Shop — najszybciej po numerze MPN z tabliczki znamionowej.
- Nie ma Twojej części w ofercie? Zgłoś ją przez Kontaktformular, podając pełny numer katalogowy i zdjęcie tabliczki.
- Masz własne nadwyżki po modernizacjach? Skupujemy je — wycena w 48 godzin i odbiór z całej Polski.
FAQ
Czy prawo do naprawy obejmuje sterowniki PLC i falowniki?
Nie. Obowiązek naprawy wynikający z dyrektywy (UE) 2024/1799 dotyczy grup produktów wymienionych w jej załączniku II — między innymi sprzętu AGD, telefonów, wyświetlaczy, sprzętu spawalniczego oraz serwerów i pamięci masowych. Sterowniki PLC, falowniki, serwonapędy, panele HMI, moduły I/O i czujniki przemysłowe nie zostały objęte tymi przepisami.
Dlaczego sprzęt spawalniczy jest objęty, a sterownik przemysłowy nie?
Ponieważ obowiązek naprawy podąża za unijnymi wymogami dotyczącymi naprawialności, ustanowionymi wcześniej w przepisach o ekoprojekcie. Objęte są te grupy wyrobów, dla których takie wymogi już wydano. Dla komponentów automatyki przemysłowej dotąd ich nie ustanowiono.
Czy dyrektywa działa wstecz, na sprzęt kupiony wcześniej?
Dla produktów z załącznika II obowiązek naprawy obejmuje również egzemplarze wprowadzone do obrotu przed 31 lipca 2026 roku. Trzeba jednak pamiętać, że dyrektywa wymaga wdrożenia ustawą krajową, a proces ten w części państw — w tym w Polsce — nie został jeszcze zakończony.
Co zrobić, gdy producent zakończył produkcję potrzebnego modułu?
Najszybszym i najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wymiana 1:1 na część o tym samym numerze katalogowym, pochodzącą z nadwyżek magazynowych. Pozwala to utrzymać maszynę w ruchu bez zmian w programie sterownika i bez ponownej walidacji układu, a modernizację zaplanować na dogodny termin. Jeżeli danej pozycji nie ma aktualnie w sklepie, warto zostawić zapytanie — oferta zmienia się wraz z napływem nadwyżek.
